فناوري هاي جديد در دو دهه اخير تاثيرات بسياري بر زندگي داشته اند و تا حد زيادي سبک زندگي ما را تغيير داده اند. تلفن همراه از پديده هايي است که زندگي جوامع بشري را تحت الشعاع قرار داده است. در همين راستا، نخستين مرحله از راه اندازي فناوری تلفن همراه در سال 73 با دايري 9200 شماره در شهر تهران آغاز شد. بنابراين با توجه به نياز و تقاضاي مردم به اين پديده، فعاليت هايي متناسب با جهت گيري جهاني براي توسعه شبکه تلفن همراه در اهداف عالي مجموعه مخابرات کشور صورت گرفت. در پايان سال 82، اين شبکه داراي 3 ميليون و450 هزار مشترک بود که اين تعداد به حدود 44 ميليون شماره در حال حاضر ( توسط همراه اول) رسيده است . هم اکنون شبکه همراه اول علاوه براين افزايش، بيش از 52 هزار کيلومتر جاده و 1148 شهر را تحت پوشش دارد.
بر اين اساس در طول برنامه سوم، 4 ميليون و 590 شماره تلفن همراه واگذار شد که با 934.8 درصد رشد رو به رو بوده است و ضريب نفوذ تلفن همراه از 78/0 درصد در ابتداي برنامه سوم به 7.50 درصد در انتهاي برنامه افزايش پيدا کرد و سه استان اول از نظر ضريب نفوذ در پايان برنامه سوم تهران، اصفهان و يزد و نيز از نظر عملکرد واگذاري تلفن همراه تهران، اصفهان و فارس اول بودند.
سرويس‌هاي ويژه ای که هم اکنون مشتركين همراه اول از آن بهره‌مند هستند شامل انتقال و انتظار مكالمه‌، نمايشگر شماره‌، مکالمه گروهی ،سرويس FDN ، محدودیت مکالمه، اتصال به نمابر و ديتا، پیام کوتاه، پیام صوتی، اینترنت همراه، پیام چند رسانه ای و سرويس رومينگ بين‌الملل ‌می باشد.
سير تحول تلفن همراه درجهان
امروزه در جهان ارتباطات، تلفن به عنوان يك وسيله ارتباط شخصي بيشترين موارد استفاده را داراست.
فكر متحرك يا سيار كردن تلفن و بكارگيري آن در مكان هاي مختلف به منظور بهره گيري بيشتر از اين وسيله، از دهه 1960 ميلادي در كشور هاي اسكانديناوي ( سوئد، نروژ، دانمارك و فنلاند ) پا گرفت و در اواخر آن دهه، اولين تلفن نقطه به نقطه به كار گرفته شد كه نقطه عطفي در روند مخابراتي به شمار آمد و اين ايده دیرینه انسان به تحقق پيوست.
اين فناوري در سال 1975ميلادي از سوي كشورهاي اسكانديناوي با سيستم آنالوگ به بازار عرضه شد.
اولين شبكه تلفن متحرك (NMT) Nordic Mobile Telephone نيز از سوي همين كشورها راه اندازي گرديد. در اوايل سال 1980 ميلادي، استفاده از تلفن هاي ديجيتالي در اتومبيل مورد توجه قرار گرفت.
در سال 1977 ميلادي كانادا اولين شبكه اطلاعات عمومي را طراحي و راه اندازي كرد. شبكه هاي عمومي اطلاع رساني جهاني با استفاده از كامپيوتر، ماهواره و گيرنده ها و فرستنده هاي ماكروويو به وجود آمده است.
در سال 1983ميلادي امريكا سيستم (NMT) Nordic Mobile Telephone را وارد بازار كرد.
ژاپن نيز سومين كشور در جهان بود كه سيستم سيار خود را با ويژگي هاي دو نوع اسكانديناوي و امريكايي به نام HCMS عرضه كرد و سپس سيستم NTT با قابليت اتصال به شبكه را ايجاد نمود. انگلستان در سال 1985 ميلادي با عرضه سيستم TACS بود که به گروه دارندگان تلفن سيار پيوست و سپس ايرلند نيز اين سيستم را پذيرفت. پس از اين تاريخ، سيستم NMT با فركانس 450 مگا هرتز در كشورهاي دانمارك، نروژ، سوئد و فنلاند مورد استفاده قرارگرفت و این کشورها نيز به شبكه استفاده كنندگان از اين سيستم پيوستند.
هلند، لوكزامبورگ و بلژيك با تغيير جزئي، آن را پذيرفتند و در سال 1989 قبرس نيز به اين شبكه پيوست. در اين زمان بود كه كانادا سيستم AMPSآمريكا راپذيرفت.
درسال 1985 ميلادي انستيتو ETSI - EUROPEAN TELECOMMUNICATION STANDARD INSTITUTE متشكل از 17 كشور اروپايي درصدد طراحي و ابداع يك استاندارد مشترك براي تاسيس شبكه سلولي برآمد تا اين استاندارد به صورت هماهنگ، طرح تلفن سيار ديجيتال را اجرا كند، اين استاندارد GSM نام گرفت. در حال حاضر، استاندارد GSM شامل سه سيستم است كه عملكردهاي اساسي كاملاُ يكساني دارند ولي باند فركانس آنها متفاوت است.
در سال1986ميلادي شبكه جهاني اطلاع رساني اينترنت، فراگيرترين شبكه اطلاع رساني بين الملل، راه اندازي شد و در سال 1987 ميلادي طرح باند باريك انتخاب شد و در همان تاريخ 13 كشور اروپايي يادداشت تفاهمي تحت عنوان(MOU) MEMORANDUM OF UNDER STANIG امضا كردند، مبني بر اينكه هر عضو متعهد شد تمام مشخصاتGSM را رعايت كند. همچنين باموافقت اين 13 كشور، بازار بزرگي نيز براي فعاليت هاي تجاري دراين زمينه باز شد. با گسترش شبكه هاي اطلاع رساني عمومي در كنار شبكه هاي تلفني، نياز به يكپارچه سازي آنها در دهه 1980 ميلادي احساس شد و منجر به ايجاد شبكه ISDN گرديد. شبكه ISDN در پي تحقيقات و تلاش هاي دانشمندان در زمينه فناوري دستگاه هاي رقمي يا ديجيتال دردهه 1960 بوجود آمد. در سيستم ديجيتال، ارتباط قطعات، دستگاهها و تجهيزات، براساس ديجيت ( اعداد) است و كار مكانيكي در آن بسيار كم و فاقد صدا و حركت است.
شبكه ISDN(شبكه رقمي خدمات مجتمع ) در اواسط اين دهه به منظور مطالعه به اتحاديه بين المللي ارتباطات دور ارائه شد. اين شبكه كه تا كنون درچندين كشور راه اندازي شده است، نوعي شبكه كليدي بسته اي است كه در آن، خدمات صدا و داده از طريق وسايلكليدزني (سوئيچينگ) ارائه مي شود. اين فناوري در تبادل اطلاعات با حجم بالا و كثرت تقاضا در مورد ارتباط تلفني، كامپيوترهاي مادر، پايانه هاي كامپيوتري و خدمات ديگري كه مستلزم سازگاري با شبكه هاي ديگر است، قابليت انعطاف و كارايي بيشتر و هزينه كمتري دارد.
از جمله ديگر فناوري هايي كه در دهه هاي اخير مورد استفاده قرارگرفته است، ويدئوكنفرانس وشبكه هاي چند منظوره ( مولتي مديا ) است كه در دهه 1970توسط شركت ATST درنيويورك عرضه شد. در اين شبكه ها با بهره گيري از فناوري هاي سوئيچ TDM همگام باانتقال صورت بر روي يك زوج سيم ، تصوير و داده نيز منتقل مي شود در امكان كنترل از راه دور فراهم مي گردد.
نسل اول تلفن هاي همراه در سال 1979ميلادي براي استفاده تجاري در امريكا و ژاپن به كار گرفته شد.
اين تلفن ها كه از سيستم مخابرات سلولي استفاده مي كردند، بعدها تكامل پيدا كردند كه اين تكامل منجر به پيدايش نسل دوم تلفن همراه و سيستم هاي ديجيتالي شد. تكامل اين سيستم نيز كه امكان شنود در آن كمتر بود و افزايش تعداد مشتركان را به همراه داشت، باعث پديد آمدن نسل سوم تلفن همراه شد، بطوريكه ْارتباطات سيار بين المللي 2000 ْ ديدگاه ITU درمورد ارتباطات سيار در قرن بيست و يكم است.
IMT-2000 يك ارتباط موبايل پيشرفته براي تهيه سرويس هاي مخابراتي در مقياس جهاني بدون در نظر گرفتن مكان شبكه و ترمينال استفاده شده است. با يكپارچگي سيستم هاي موبايل زميني و ماهواره اي، انواع مختلفي از دسترسي بي سيم به صورت جهاني، شامل سرويسهاي موجود در شبكه مخابراتي ثابت وسرويس هايي كه براي استفاده كنندگان موبايل تعيين گرديده است، عملي خواهد گرديد IMT-2000 . استفاده از انواع ترمينال هاي موبايل را كه با شبكه هاي زميني يا ماهواره اي در ارتباط مي باشند و همچنين ترمينال هايي را كه براي كاربري ثابت و يا سيار طراحي گرديده است، امكان پذير مي نمايد.

سير تحول تلفن همراه در ايران و وضعيت موجود
هيئت وزيـــران درجلسه مـورخ 14/5/83 بنا بــه پيشنهــاد شماره 13897/100 مورخ 14/5/83 وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات و به استناد مواد (2) و (4) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي ، اجتماعي وفرهنگي جمهوري اسلامي ايران – مصوب 1379 ومصوبه شماره 76016/1901 مورخ 24/4/82 شوراي عالي اداري در اجراي بند ب ماده 1 قانون مذكور ، با تجديد سازمان و تغيير نام و اصلاح اساسنامه مركز سنجش از دور ايران به شركت ارتباطات سيار ایران موافقت كرد.
بهره برداري از اولين فاز شبكه تلفن همراه كشور، در مرداد ماه سال 1373 در شهر تهران با استفاده از 176 فرستنده و گيرنده در 24 ايستگاه راديويي و با ظرفيت 9200 شماره آغاز شد. به دنبال استقبال غيرمنتظره و بی نظیر مشتركين از اين پديده ، شركت مخابرات ايران درصدد گسترش پوشش آن از تهران به كل كشور بر آمد، به طوري كه در سال 1374 تعداد تلفن هاي دايري به 15907 شماره افزايش يافت و افزون بر تهران ، شهرهاي مشهد، اهواز، تبريز، اصفهان و شيراز نيز زير پوشش شبكه تلفن همراه قرار گرفت.
گسترش شبكه ارتباطات سيار در سالهاي بعد نيز ادامه يافت، به طوري كه در سال 1375 علاوه برشهرهاي ياد شده 28 شهر ديگر به اين شبكه پيوست. ضمن آنكه تعداد تلفن هاي داير شده در اين سال به 59967 شماره بالغ گشت و در پايان سال 1382 به 3449878 شماره رسيد.
در همين خصوص و در راستاي سياست برخورداري كليه اقشار كشور، اعم از ساكنين شهرهاي كوچك و بزرگ از امكانات ارتباطي ، تعداد شهرهاي تحت پوشش تلفن همراه از 134شهر در آغاز سال 76 ، به 667 شهر در پايان سال 82 و 1148 شهر در اواسط سال 90 رسيده است.
هم اکنون شرکت ارتباطات سیار ایران حدود 44 میلیون سیم کارت واگذار کرده و 1148 شهر و 52 هزار کیلومتر از جاده های کشور را تحت پوشش قرار داده است. ضریب نفوذ این اپراتور حدود 59 درصد و ارتباط رومینگ بین الملل آن با 267 اپراتور در 110 کشور جهان برقرار است.